Komornik czy syndyk? Zbieg egzekucji i upadłości konsumenckiej

Coraz więcej upadłości konsumenckich

Zmiana przepisów dotyczących upadłości konsumenckich, jaka miała miejsce w 2020 r. w sposób bardzo istotny wpłynęła na ilość tego typu spraw oraz ogłaszanych upadłości. Rekordowy był rok 2021 kiedy „bankructwo” ogłosiło ponad 18 tys. osób. W roku 2022 r. upadłości było nieco mniej (nieco ponad 15,5 tys.), ale już tylko w styczniu i lutym tego roku ich liczba wyniosła 3449. Taka tendencja z pewnością nie uszła uwadze pracodawców, którzy są zawiadamiani o fakcie ogłoszenia upadłości pracowników. W zawiadomieniach tych syndycy wzywają do dokonywania potrąceń z  wynagrodzenia za pracę upadłego. Najczęściej jednak w stosunku do tego wynagrodzenia już wcześniej doszło do zajęcia, czy to w trybie egzekucji komorniczej, czy administracyjnej.

Syndyk, czy komornik?

Niestety, ani syndycy ani komornicy w swoich pismach nie wyjaśniają pracodawcom co zrobić w sytuacji, gdy toczy się już postępowanie egzekucyjne i dojdzie do ogłoszenia upadłości konsumenckiej pracownika.

O ile zagadnienie samego zakresu zajęcia i schematu potrąceń (kwota wolna od potrąceń, kolejność potrąceń) nie jest zasadniczo problematyczne z uwagi na podobieństwo względem „tradycyjnego” zajęcia komorniczego – w praktyce kłopotliwe dla pracodawców jest ustalenie komu mają przekazywać należności. 

Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowanie egzekucyjne

Dla ustalenia relacji między zajęciem komorniczym a upadłością istotna jest relacja czasowa pomiędzy ogłoszeniem upadłości, uprawomocnieniem się postanowienia w tym zakresie a prowadzeniem egzekucji. Powyższe uregulowane zostało w art. 146 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, z którego wynikają następujące zasady:

1. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z  mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości – 
2. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o  ogłoszeniu upadłości
3. Po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji.

Co przy tym istotne, zawieszenie i umorzenia postępowania egzekucyjnego powstaje ex lege i jest skuteczne wobec pracodawcy bez konieczności informowania go o tym.

Schemat postępowania pracodawcy

W przypadku, gdy wynagrodzenie za pracę jest zajęte przez komornika i dojdzie do ogłoszenia upadłości należy:

1. Zaprzestać realizowania zajęcia komorniczego (nie przekazywać mu dalej żadnych wypłat),
2. Poinformować komornika o przyczynie zaprzestania (informacja o upadłości konsumenckiej),
3. Przekazać syndykowi wymagane przez niego informacje (zgodnie z pismem syndyka),
4. Realizować dalsze potrącenia na rachunek syndyka (zgodnie z jego pismem).

W przypadku natomiast, gdy już po ogłoszeniu upadłości dojdzie do zajęcia wynagrodzenia za pracę należy przekazać mu informację o tym, że w stosunku do dłużnika ogłoszono upadłość, a co za tym idzie, nie ma możliwości realizowania zajęcia komorniczego.